اصول طراحی و جانمایی دیگ بخار

اصول طراحی و جانمایی دیگ بخار

یکی از مهم ترین کارها در موتورخانه اصول طراحی و جانمایی دیگ بخار و دیگ آب گرم است. در این مقاله این مسئله را مورد بحث و بررسی قرار می دهیم.

اصول جانمایی دیگ بخار موتورخانه 

 

دیگ بخار معمولاً در فضایی به نام موتورخانه نصب می‌شود. موتورخانه باید شرایط زیر را داشته باشد :

فاصله ایمن از فضاهای مسکونی : موتورخانه بهتر است در زیرزمین یا بخشی جدا از فضای اصلی ساختمان قرار گیرد تا سر و صدا ، لرزش و گرمای حاصل از دیگ بخار مزاحمتی برای ساکنان ایجاد نکند .

دسترسی آسان : مسیر ورود و خروج دیگ و تجهیزات جانبی باید به گونه ‌ای طراحی شود که هنگام تعمیرات و جابجایی دستگاه مشکلی ایجاد نشود .

تهویه مناسب : بخار و گازهای حاصل از احتراق باید به‌خوبی از محیط خارج شوند . نبود تهویه می ‌تواند باعث تجمع گازهای سمی مانند CO شود .

 

اصول طراحی و جانمایی دیگ بخار
اصول طراحی و جانمایی دیگ بخار

 فاصله امن مورد نیاز

 

چنانچه دریچه آدم رو دیگ یکپارچه بر روی پوسته بالای آن وجود نداشته باشد و ظرفیتی بین مقادیر Kcal/h 1250000 ، Btu/h 5000000 داشته باشد حداقل فاصله قسمت بالای آن با سقف cm 60 است و نباید از این مقدار کمتر باشد.

چنانچه دریچه آدم رو دیگ آبگرم یکپارچه بر روی پوسته بالای آن قرار گرفته باشد ، و با ظرفیت مشابه مقادیر مندرج در بند 1 ، نباید فاصله آن از سقف کمتر از cm90 باشد.

اگر ظرفیت دیگ آبگرم پرفشار بیشتر از یکی از مقادیر مندرج در بند 1 باشد فاصله بالای آن از سقف نباید کمتراز cm 90 باشد.

فاصله بالای دیگ آبگرم ، با ظرفیتی بیشتراز یکی از مقادیر مندرج در بند 1 از سقف نباید کمتراز cm 90 باشد.

محل نصب مخزن انبساط باید وضعیت پایداری داشته باشد و به کمک پایه، آویز و بست هایی مناسب، به اجزاء ساختمان متصل شود.

 

اصول طراحی و جانمایی دیگ بخار
اصول طراحی و جانمایی دیگ بخار

 

 ابعاد و جانمایی داخلی موتورخانه 

 

برای جانمایی دیگ بخار، ابعاد موتورخانه باید متناسب با اندازه دیگ و تجهیزات جانبی مانند مشعل ، پمپ‌ها ، سیستم کنترل و لوله‌کشی‌ ها باشد .

فاصله از دیوارها : دیگ بخار باید حداقل یک متر از دیوارها فاصله داشته باشد تا امکان سرویس و بازرسی فراهم شود .

ارتفاع سقف: ارتفاع موتورخانه باید به‌اندازه‌ای باشد که نصب دودکش، لوله‌کشی و تهویه به‌راحتی انجام شود .

محل استقرار تجهیزات جانبی : پمپ‌های تغذیه آب ، مخزن سوخت و تابلو برق باید در نزدیکی دیگ نصب شوند ، اما فاصله‌ای ایمن برای جلوگیری از انتقال حرارت و خطر آتش‌سوزی در نظر گرفته شود .

 

  فوندانسیون و زیرسازی دیگ بخار

 

ابعاد فوندانسیون : باید کمی بزرگ‌تر از پایه‌های دیگ طراحی شود تا پایداری کافی فراهم کند .

جدا بودن از کف اصلی : بهتر است فوندانسیون کمی بالاتر از سطح کف موتورخانه ساخته شود تا از انتقال رطوبت به دیگ جلوگیری کند .

دیگ بخار به دلیل وزن زیاد نیاز به فوندانسیون محکم دارد .

جنس فوندانسیون: معمولاً از بتن مسلح با عیار بالا ساخته می‌شود تا مقاومت لازم در برابر وزن و ارتعاش را داشته باشد .

 

اصول طراحی و جانمایی دیگ بخار
اصول طراحی و جانمایی دیگ بخار

 ایمنی در طراحی و جانمایی

 

نصب تجهیزات ایمنی : شیر اطمینان ، فشارسنج ،  ترموستات و سیستم قطع اضطراری باید به‌ طور استاندارد نصب شوند .

فاصله از مواد اشتعال‌زا : موتورخانه باید عاری از هرگونه مواد قابل اشتعال مانند بنزین یا چوب باشد .

سیستم اعلام و اطفاء حریق : وجود کپسول آتش‌نشانی  CO₂  یا پودر خشک الزامی است . در ساختمان ‌های بزرگ بهتر است موتورخانه مجهز به سیستم اعلام و اطفاء حریق خودکار باشد .

دسترسی به خروج اضطراری : موتورخانه باید دارای در خروجی ایمن باشد تا در مواقع حادثه ، اپراتور بتواند سریعاً از محیط خارج شود .

 

 مسیر لوله‌کشی و اتصالات

 

لوله‌های بخار، آب تغذیه و سوخت باید به‌صورت اصولی طراحی و نصب شوند :

عایق‌کاری : لوله‌های بخار باید عایق‌کاری شوند تا از هدررفت انرژی و ایجاد خطر سوختگی جلوگیری شود .

شیب‌بندی : لوله‌ های بخار و کندانس باید دارای شیب مناسب برای تخلیه آب باشند .

اتصالات استاندارد : استفاده از شیرآلات و فلنج‌ های استاندارد باعث افزایش عمر سیستم و کاهش نشتی می‌ شود .

 

ملاحظات بهره‌برداری و نگهداری

 

برنامه سرویس دوره ‌ای : جانمایی باید به‌گونه ‌ای باشد که بازدید و سرویس ‌های دوره‌ای به‌ راحتی انجام شود .

فضای کافی برای اپراتور: محل استقرار دیگ باید به گونه‌ ای باشد که اپراتور بتواند به راحتی به تجهیزات دسترسی داشته باشد .

روشنایی مناسب : وجود نور کافی در موتورخانه برای افزایش ایمنی و سهولت در کار ضروری است .

نتیجه گیری : اصول طراحی و جانمایی دیگ بخار

 

اصول طراحی و جانمایی دیگ بخار در ساختمان‌ ها نقش مهمی در افزایش راندمان ، طول عمر تجهیزات و ایمنی دارد . انتخاب مکان مناسب برای موتورخانه، طراحی فوندانسیون مقاوم ، رعایت فاصله‌های استاندارد، نصب سیستم‌ های تهویه و دودکش ، و توجه به الزامات ایمنی از مهم‌ترین نکاتی هستند که باید در نظر گرفته شوند . اگر این اصول از همان ابتدا رعایت شوند ، هزینه‌ های تعمیر و نگهداری کاهش یافته و بهره ‌برداری از دیگ بخار با حداکثر ایمنی و بازده همراه خواهد بود .