تفاوت دیگ بخار و مولد بخار فوری
در مقاله قبلی در مورد تفاوت دیگ بخار و مولد بخار فوری پرداختیم. در این مقاله به صورت جامع تر و تکمیلی تر به این موضوع می پردازیم.
برای شروع مقاله تفاوت دیگ بخار و مولد بخار فوری را بخوانید:
بخار یکی از پرکاربردترین حامل های انرژی در صنایع مختلف محسوب می شود و در فرآیند هایی مثل تولید مواد غذایی ، صنایع نساجی ، دارویی ، شیمیایی و بسیاری از کاربرد های گرمایشی مورد استفاده قرار می گیرد.
برای تولید بخار معمولاً از دو نوع تجهیز اصلی یعنی دیگ بخار و مولد بخار فوری استفاده می شود . اگرچه هر دو دستگاه وظیفه تولید بخار را بر عهده دارند ، اما از نظر ساختار، نحوه عملکرد ، ظرفیت تولید و کاربرد تفاوت های مهمی با یکدیگر دارند . آشنایی با این تفاوت ها می تواند به انتخاب مناسب ترین گزینه برای هر صنعت کمک کند.
دیگ بخار چیست ؟
دیگ بخار یا بویلر بخار مخزنی تحت فشار است که در آن حجم مشخصی از آب ذخیره شده و با استفاده از مشعل گرم می شود . پس از رسیدن آب به دمای جوش ، بخار تولید شده در داخل مخزن جمعآوری و سپس به مصرفکننده منتقل می شود .
این نوع سیستم به دلیل داشتن حجم ذخیره آب و بخار، توانایی تأمین بخار پیوسته و با ظرفیت بالا را دارد و در بسیاری از واحد های صنعتی بزرگ مورد استفاده قرار می گیرد.
برای آشنایی با دیگ های بخار، انواع و کاربردهای دیگ های بخار مقاله صفر تا 100 دیگ های بخار را بخوانید.
مولد بخار فوری چیست ؟
مولد بخار فوری یا Once Through Steam Generator برخلاف دیگ بخار دارای مخزن ذخیره بزرگ آب نیست . در این سیستم آب از داخل کویل ها یا لوله های حرارتی عبور کرده و در مدت زمان کوتاهی به بخار تبدیل می شود. به همین دلیل بخار تقریباً به صورت لحظهای تولید میشود و نیازی به ذخیره حجم زیادی از آب وجود ندارد .
برخی از مزایای مولد بخار فوری
- مصرف سوخت : ژنراتورهای بخار فقط در زمان نیاز به بخار سوخت مصرف می کنند و به همین دلیل تقریبا نصف دیگ بخار انرژی مصرف می کنند .
- سهولت کار : سادگی آنها به این معنی است که تاسیسات چی می توانند با سهولت بیشتری وظایف عملیاتی و نگهداری را انجام دهند . آنها همچنین نیازی به حضور یک اپراتور دارای مجوز و گواهی در محل ندارند .
- مقرون به صرفه بودن : ژنراتورهای بخار هزینه اولیه کمتری نسبت به دیگ بخار دارند و همچنین هزینه نگهداری و پرسنل کمتری دارند .
- طراحی جمع و جور : جایگیری کوچک و طراحی ساده آنها ، راه اندازی یک مولد بخار و راه اندازی آن را آسان تر می کند . این برای تولید بخار اضطراری یا بر اساس تقاضا ایده آل است .
تفاوت دیگ بخار و مولد بخار فوری
تفاوت در زمان تولید بخار
یکی از مهمترین تفاوتهای این دو سیستم، سرعت آمادهسازی بخار است. دیگ بخار برای گرم کردن حجم آب داخل مخزن به زمان نیاز دارد و ممکن است راه اندازی آن از چند دقیقه تا بیش از یک ساعت طول بکشد .
در مقابل، مولد بخار فوری در مدت زمان بسیار کوتاهی ، معمولاً چند دقیقه ، قادر به تولید بخار است . این موضوع باعث کاهش زمان انتظار و صرفه جویی در مصرف انرژی می شود .
تفاوت در راندمان انرژی
مولد های بخار فوری به طور معمول راندمان بالاتری دارند چون تنها در زمان نیاز بخار تولید میکنند و تلفات حرارتی ناشی از نگهداری حجم زیادی از آب را ندارند.
در مقابل ، دیگ بخار برای حفظ دمای آب و فشار بخار حتی در زمان کاهش مصرف نیز مقداری انرژی مصرف میکند که می تواند باعث افزایش هزینههای بهرهبرداری شود .
تفاوت در حجم آب ذخیره شده
دیگ بخار دارای حجم قابل توجهی آب در داخل مخزن است . همین موضوع امکان تولید بخار پایدار و یکنواخت را فراهم میکند اما در عین حال انرژی بیشتری برای گرم کردن آب نیاز دارد .
مولد بخار فوری تنها مقدار کمی آب را در مدار خود نگه می دارد و بخار را همزمان با عبور آب تولید میکند. بنابراین مصرف انرژی اولیه آن کمتر است .
تفاوت در ایمنی
به دلیل ذخیره حجم زیاد آب و بخار تحت فشار، دیگ بخار نیازمند تجهیزات ایمنی متعدد مانند شیر اطمینان، کنترل سطح آب و سیستم های حفاظتی است.
در مولد بخار فوری حجم آب موجود بسیار کمتر است و به همین دلیل خطرات ناشی از انفجار یا بیشتر شدن فشار به میزان قابل توجهی کم شود . این موضوع یکی از مزایای مهم این سیستم محسوب می شود .
تفاوت در هزینه نگهداری
مولد بخار فوری به دلیل ساختار سادهتر و حجم کمتر آب، معمولاً هزینه نگهداری پایینتری دارد. همچنین رسوبگذاری در آن کمتر اتفاق می افتد . در دیگ بخار، کنترل کیفیت آب ، رسوبزدایی ، بازرسی مخزن و سرویس تجهیزات جانبی اهمیت بیشتری دارد و هزینه های نگهداری بالاتری را به همراه خواهد داشت .
تفاوت در ظرفیت تولید بخار
دیگ بخار گزینه ای مناسب برای کارخانهها و واحدهای صنعتی بزرگ با مصرف مداوم بخار است . این تجهیزات می توانند ظرفیت های بسیار بالا را تأمین کنند و در شرایط بار سنگین عملکرد پایداری داشته باشند .
مولد بخار فوری معمولاً برای ظرفیت های پایین تا متوسط طراحی می شود و در کاربرد هایی که نیاز به بخار متناوب یا محدود وجود دارد ، عملکرد بهتری دارد .
کاربرد های مولد بخار فوری
مولد بخار فوری بیشتر در آزمایشگاه ها، خشکشویی ها ، کارگاه های تولیدی کوچک ، صنایع دارویی ، خطوط بسته بندی و واحد هایی که مصرف بخار متغیر دارند استفاده میشود.
کاربردهای دیگ بخار
دیگ بخار در صنایع غذایی ، نساجی ، پتروشیمی ، نیروگاه ها ، کارخانه های تولیدی بزرگ و بیمارستان ها کاربرد گسترده ای دارد. در این مراکز نیاز به حجم زیادی بخار به صورت مداوم وجود دارد و دیگ بخار بهترین گزینه محسوب می شود .
برخی از کاربردهای دیگ های بخار را در مقالات زیر بخوانید:
- کاربرد دیگ بخار در تولید غذای دام و طیور
- کاربرد دیگ بخار در صنعت نبات و آبنبات
- کاربرد دیگ بخار در نساجی
- کاربرد دیگ بخار در تهیه رب گوجه فرنگی
- کاربرد دیگ بخار در بیمارستان ها
- کاربرد دیگ بخار در صنایع لبنی
مقاله مقایسه دیگ بخار با سایر منابع تولید بخار را بخوانید.
نتیجه گیری: تفاوت دیگ بخار و مولد بخار فوری
انتخاب بین دیگ بخار و مولد بخار فوری به میزان مصرف بخار، نوع فرآیند صنعتی و بودجه پروژه بستگی دارد. اگر نیاز به تولید بخار در ظرفیت بالا و به صورت مداوم وجود داشته باشد، دیگ بخار گزینه مناسبتری خواهد بود. اما اگر سرعت راهاندازی، راندمان انرژی بالا و ایمنی بیشتر اهمیت داشته باشد، مولد بخار فوری میتواند انتخاب بهتری باشد. بررسی دقیق نیازهای مجموعه و مشاوره با متخصصان حوزه بویلر و بخار، بهترین راه برای انتخاب سیستم مناسب است.